|
Orta Asya steplerinden
Mezopotamya'ya ve Anadolu'ya, Ortadoğu'ya, Avrupa'ya tarım ve
hayvancılıkla uğraşan toplumlarda, peynir her zaman gözde bir
besin olmuştur. Peki, ekmek ve şarap kadar evrensel bir ürün
olan peynir ilk nerede yapıldı? Gerçekten yanıtlanması güç bir
soru bu. Elde somut bir tarihsel kanıt olmasa da, peynirin
bundan on ya da sekiz bin yıl önce Mezopotamya veya İndus
Vadisi'nde hayvan güden çobanlarca bulunduğu sanılmaktadır.
Halen British Museum'da bulunan, İ.O. 2500 yılına ait olduğu
sanılan Ur Mezar rölyeflerinde, tarım ve hayvancılıktan gelen
adaklar resmi geçidi ile karşılaşırız. Bu arada, Hititlerin ünlü
kaya kabartmalarından İ.O. 14. yüzyılda yapılmış ve Ankara
Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenen bir kabartmada bir
rahip ve onun arkasında bir koyun, keçi ve koç yer almaktadır.
Babil' de de peynire soyluların yiyeceği olarak bakılırdı.
Tevrat'ta peynirden " kahramanların gıdası " olarak söz edilir.
Genç çoban Davut, düşmanla savaşan kardeşlerine peynir götürmek
için yola çıktığında, dev Goliat'la karşılaşacak ve onu
sapanıyla yenecektir.
Yunanlılar ve Romalıların sütü kestirmek için incir sütü ya da
kuzu ve oğlak sirdeninin yanı sıra, devedikeni çiçeği, yaban
safranı taneleri, hatta sirke, hatta eşek sütünü kullandığı
bilinmektedir. Kuzey Afrika'nın Roma yönetimi altında olduğu
dönemde, İ.O. 200 yıllarına ait olduğu sanılan bir mozaikte bir
ziyafet canlandırılırken, bölgede hayvancılık yapıldığı izlenir.
Besleyici değeri nedeniyle, bebeklere sütün hayat verdiği gibi,
erişkinlere peynirin hayat verdiği açıktır. Sakız ve Kos
adalarında, Kuvvet Tanrısı Herkül'e adak olarak peynir
sunulurmuş. Ortaçağın altın donemi X. ve XI. yüzyıllarda da,
Avrupa'nın çeşitli bölgelerindeki manastırlarda yaşayan
keşişlerin ürettikleri peynirler günümüze dek gelmiştir.
Miguel de Cervantes de, 1605'te kaleme aldığı " Don Quichotte "
ta kahramanını keçi ve koyun sürülerinin yanından geçirirken,
çobanların bu hayvanların sütünden " kum ve kireçten daha da
sert yapılmış bir peynir yaptıklarını söyletir. Gerçekten peynir
de, tahıllar ve kuru sebzeler kadar olmasa bile, görece uzun
süre saklanabilen bir kara gün dostu olmuştur insanın. Binlerce
yıldır çobanların, askerlerin azığı peynirden, günümüzün
görkemli sofralarının konuğu olan peynirin öyküsü hala
sürüyor...
|
